Lý do NATO hỗ trợ phòng không cho Thổ Nhĩ Kỳ

Các nguồn tin cấp cao của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cho biết liên minh này đang lên kế hoạch hỗ trợ phòng không cho Thổ Nhĩ Kỳ để giúp giảm thiểu phần nào nguy cơ Ankara bắn rơi thêm một máy bay quân sự nữa của Nga đồng thời giảm bớt những lo ngại của khối rằng cuộc xung đột ở Syria sẽ lan rộng.

Sứ mệnh này đã được chuẩn bị trong vòng 10 tháng - rất lâu trước khi xảy ra vụ việc máy bay Nga bị bắn rơi, và theo Tổng Thư ký NATO Jens Stolteberg, hai sự việc này không liên quan đến nhau.
Tuy nhiên, nguồn tin từ NATO cho biết sự cố Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Nga nói trên đã thôi thúc các nước đồng minh của khối nhanh chóng có thêm sự hỗ trợ thích hợp, nhằm xoa dịu căng thẳng giữa Moskva và Ankara thông qua việc tiếp nhận một vai trò trong công tác kiểm soát không phận của Thổ Nhĩ Kỳ.

Tàu chiến của quân đội một số nước thành viên NATO neo đậu tại cảng Sarayburnu ở Istanbul hồi đầu tháng 12.

Mặc dù liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu đã bày tỏ ủng hộ đối với Ankara sau vụ máy bay Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay của Nga vì cho là máy bay này đã vi phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ gần biên giới Syria hôm 24/11 - một kiểu sự cố chưa từng xảy ra kể từ sau Chiến tranh Lạnh, song một số nước đồng minh đã lên tiếng cảnh báo và kêu gọi các bên kiềm chế.

Một quan chức Thổ Nhĩ Kỳ ở Ankara cho biết nước này và NATO dự định sẽ phát triển một hệ thống ngăn ngừa các sự cố có thể xảy ra trên không phận của Thổ Nhĩ Kỳ và NATO.

Kế hoạch sớm được phê chuẩn mà không cần thông qua thảo luận này bao gồm việc cung cấp máy bay tiêm kích đánh chặn, các máy bay gắn radar thuộc Hệ thống kiểm soát và cảnh báo trên không (AWACS) và một đơn vị hải quân với các tàu chỉ huy và tàu khu trục có tên lửa chống tàu và phòng không.

Sứ mệnh vừa bảo vệ Thổ Nhĩ Kỳ, vừa đóng góp cho chiến dịch không kích chống lại tổ chức khủng bố "Nhà nước Hồi giáo" (IS) tại Syria và Iraq của liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu sẽ là một nhiệm vụ kép. Tuy nhiên, sự hiện diện của NATO cũng có thể được coi là một động thái nhằm kiềm chế Ankara.

Quân đội Mỹ đang hoạt động độc lập với Moskva trong công tác “hóa giải xung đột” ở Syria, với mục đích ngăn ngừa các sự cố giữa không quân hai nước. Một số nguồn tin cho biết nhiều nước đồng minh đang phản đối việc khôi phục Hội đồng NATO - Nga vốn đang bị quên lãng - một diễn đàn mà phương Tây đã tẩy chay nhằm phản đối hành động Nga chiếm hữu và sáp nhập bán đảo Crimea từ Ukraine hồi năm ngoái.

Với việc triển khai một hạm đội các máy bay giám sát AWACS nhằm kiểm soát vùng không phận dọc biên giới Syria, đặc biệt là sự hợp tác với các lực lượng không quân của một số nước đồng minh đang hoạt động ở Căn cứ Không quân Incirlik, NATO sẽ hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ quản lý không phận nước này.

Vùng không phận mà AWACS kiểm soát nằm trong bán kính hơn 400 km và hệ thống này sẽ trao đổi thông tin qua các đường dây kết nối dữ liệu kỹ thuật số với các trạm chỉ huy dưới mặt đất, trên biển và trên không. Hiện NATO đang giám sát không phận toàn bộ vùng biển Aegean từ trụ sở ở miền Nam của họ tại Naples, Italy, với mục đích là hạn chế xảy ra các sự cố.

Giới ngoại giao nhận định rằng Mỹ và các đồng minh châu Âu đang ở trong tình thế khó khăn khi vừa phải hối thúc Ankara làm nhiều hơn để chống IS ở Syria, trong đó có việc đóng cửa một trong số các đường biên giới mà những kẻ thánh chiến và buôn lậu dầu mỏ đi qua, vừa phải kêu gọi họ tránh gây thêm sự cố với phía Nga, đồng thời vẫn phải duy trì tiến trình hòa bình với cộng đồng người Kurd ở Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ.

Vì sao châu Âu đề phòng Thổ Nhĩ Kỳ?

Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã cung cấp cho Thổ Nhĩ Kỳ một gói viện trợ lớn trị giá 3 tỷ euro, nhưng cái giá mà châu Âu phải trả là gì?

Đó là câu hỏi được đặt ra trong trong bài viết với tựa đề "Tại sao châu Âu cần đề phòng Thổ Nhĩ Kỳ" của nhà báo Adriel Kasonta thuộc Trung tâm Báo chí châu Âu về nghiên cứu quốc tế và an ninh trên trang tin "National Interest" (Mỹ).

Người dân Syria tại khu dành cho người tị nạn ở Nizip, tỉnh Gaziantep, Thổ Nhĩ Kỳ.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk có vẻ như chưa thật sự cẩn trọng trong quá trình nghiên cứu. Quyết định cung cấp gói viện trợ trên được đưa ra trong bối cảnh cuộc khủng hoảng người tị nạn tồi tệ nhất kể từ cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai đến nay.

Theo thỏa thuận hồi tháng trước về kế hoạch hành động để hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ trong việc giảm gánh nặng người tị nạn ở châu Âu, các nguyên thủ "Lục địa già" đã quyết định cung cấp cho Thổ Nhĩ Kỳ gói viện trợ trên trong hơn hai năm nhằm nới lỏng các hạn chế thị thực và đẩy nhanh giai đoạn theo dõi, đánh giá về khả năng nước này gia nhập EU.

Khoản viện trợ được mô tả là một thỏa thuận "bẩn", do thực tế không có sự đồng thuận giữa các nước thành viên EU trong chương trình viện trợ này. Khoản viện trợ bao gồm 500 triệu euro từ ngân sách của EU còn 2,5 tỷ euro còn lại là đóng góp của các quốc gia thành viên, trong đó số tiền yêu cầu từ mỗi quốc gia đều được dựa trên cùng một công thức sử dụng để xác định những đóng góp của nước thành viên vào ngân sách EU. Điều này có nghĩa là Đức sẽ phải chi tiền nhiều nhất (534 triệu euro), tiếp theo là Anh (410 triệu euro) và Pháp (386 triệu euro).

Mặc dù trên thực tế, Berlin đóng góp lớn nhất, nhưng Thủ tướng Đức Angela Merkel (người đã sẵn sàng chấp nhận gần 1 triệu người tị nạn trong mùa hè vừa qua) đã đặt mình dưới áp lực, sức ép chính trị rất lớn và buộc phải hủy chuyến thăm của Tổng thống Recep Tayyip Erdogan trước thềm bầu cử tại Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời đặt áp lực lên các nước thành viên EU còn lại trong việc hoàn tất thỏa thuận với nước này.

Tuy nhiên, ý tưởng này đã vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ của các nước thành viên EU ở khu vực Đông Âu như Hungary, Slovakia, Cộng hòa Séc và Ba Lan, trong đó tập trung phản đối vấn đề liên quan tới một quốc gia không phải là thành viên EU.

Đề cập đến vấn đề di cư ở Malta vừa qua tại Hội nghị thượng đỉnh EU- Thổ Nhĩ Kỳ, Thủ tướng Hungary Viktor nêu rõ: "Chúng tôi không muốn ngồi xuống đàm phán với Thổ Nhĩ Kỳ, đàm phán chỉ khiến họ nghĩ rằng họ là cơ hội cuối cùng để cứu chúng tôi khỏi làn sóng di cư".

Trong khi đó, nhà phân tích nổi tiếng Fadi Hakura thuộc Chatham House (Anh) đã bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về độ tín nhiệm của Thổ Nhĩ Kỳ khi gia nhập EU, khi các nước phương Tây dường như sẵn sàng gạt các giá trị châu Âu sang một bên để giải quyết cuộc khủng hoảng người tị nạn, như lời "nguyền" của nhà triết học nổi tiếng người Pháp F.M Voltaire: "Khi liên quan đến vấn đề tiền bạc, tất cả mọi người đều cùng một tôn giáo".

Điều đáng ngạc nhiên là khi chủ nghĩa khủng bố trỗi dậy, người ta "nhắm mắt làm ngơ" trước những thiếu sót về quyền con người của Thổ Nhĩ Kỳ, và "gật đầu" trước những khoản tiền mà Ankara mong muốn, trong khi EU thừa biết rằng "Thổ Nhĩ Kỳ mong muốn gia nhập EU chủ yếu vì lý do kinh tế, chứ không phải là để nâng cao chất lượng dân chủ và nhân quyền trong nước".

Hơn nữa, khi các nhà báo bị giam cầm ở Thổ Nhĩ Kỳ tiết lộ sự thật về việc Ankara cung cấp vũ khí cho chiến binh thánh chiến ở Syria và tiếp đó là vụ bất hòa gần đây nhất với Nga đã biến cam kết hỗ trợ đánh bại tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (IS) tự xưng của Thổ Nhĩ Kỳ, nhất là sau vụ tấn công khủng bố đẫm máu ở Paris, trở nên phức tạp và viển vông hơn.

Tuy nhiên, ông Donald Tusk nhấn mạnh: "Chúng ta không có sự lựa chọn nào khác, vẫn phải ký kết thỏa thuận với một đất nước có cội nguồn lịch sử và văn hóa không bắt nguồn từ châu Âu".

Forbes: Ông Putin là nhân vật quyền lực nhất thế giới 3 năm liên tiếp

Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp tục đứng đầu danh sách những người quyền lực nhất thế giới theo xếp hạng của tạp chí danh tiếng Forbes.

Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: RIA Novosti

Tạp chí Forbes của Mỹ ngày 4/11 công bố danh sách 73 người quyền lực nhất thế giới năm 2015. Đứng đầu danh sách là Tổng thống Nga Vladimir Putin. Đây là lần thứ 3 liên tiếp ông chủ Điện Kremlin giành ngôi vị số 1. Xếp thứ 2 là nữ Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Barack Obama xếp thứ 3.

Theo Telegraph, việc ông Putin tiếp tục dẫn đầu danh sách những người quyền lực nhất thế giới không có gì ngạc nhiên. Forbes đưa ra kết quả này dựa trên tiêu chí nguồn nhân lực và tài chính mà họ ảnh hưởng cũng như các sự kiện quốc tế chịu ảnh hưởng từ họ. Trong tất cả các tiêu chí, ông Putin đều dẫn đầu.

Đặc biệt, Putin nằm trong số ít người trên thế giới đủ quyền lực để thực hiện những điều ông muốn. Dù phương Tây áp đặt trừng phạt Nga liên quan tới khủng hoảng Ukraine, Putin vẫn nhận được sự ủng hộ lên tới 89% trong tháng 6. Quyết định không kích tại Syria trong tháng 19 không chỉ khiến Mỹ và NATO yếu thế ở khu vực mà còn củng cố ảnh hưởng của Nga ở bên ngoài, theo Forbes.

Thủ tướng Đức Merkel tăng 3 bậc so với năm ngoái, trong khi Tổng thống Obama giảm một điểm và xếp ở vị trí thứ 3. Đây là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ không nằm trong danh sách 2 người quyền lực nhất. Đức Giáo hoàng Francis (xếp thứ 4) tiếp tục giữ vững vị trí của mình. Tổng bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình xếp thứ 5, giảm 2 điểm so với năm ngoái.

Nằm trong Top 10 có chủ tịch tập đoàn Microsoft Bill Gates (xếp thứ 6), chủ tịch Cục Dữ trữ Liên bang Mỹ Federal (xếp thứ 7), Thủ tướng Anh David Cameron (xếp thứ 8), Ấn Độ Thủ tướng Narendra Modi (xếp thứ 9) và Giám đốc điều hành tập đoàn Google Larry Page (xếp thứ 10).

5 cái tên mới xuất hiện trong danh sách những người quyền lực nhất thế giới năm 2015 là Tổng giám đốc hãng Dell, ông Michael (xếp thứ 59), người giàu nhất Trung Quốc Vương Kiện Lâm (xếp thứ 68), tân Thủ tướng Canada Justin Trudeau (xếp thứ 69), tỷ phú Carl Icahn (xếp thứ 70) và ông trùm truyền thông Mỹ Donald Trump (xếp thứ 72).

Từ cuối năm 2009, tạp chí Forbes bắt đầu lập danh sách những người quyền lực nhất thế giới sau danh sách những người phụ nữ quyền lực nhất thế giới được lập hàng năm từ 2004.

Sức mạnh của Tổng thống Nga Putin - nhân vật quyền lực nhất thế giới

Tổng thống Nga Putin vừa được Forbes bầu chọn là nhân vật quyền lực nhất thế giới. Đây là lần thứ 3 liên tiếp ông được tạp chí nổi tiếng trên xếp vào vị trí này.

Trong bối cảnh Nga bị cấm vận nặng nề của phương Tây sau khi sáp nhập bán đảo tự trị Crưm, uy tín của ông Putin ở trong nước vẫn rất cao. Người đứng đầu chính quyền Moscow vẫn tiếp tục đẩy mạnh chiến lược tạo dựng ảnh hưởng của Nga trên trường quốc tế.

Cuối tháng 9, Putin quyết định thực hiện chiến dịch không kích các mục tiêu Nhà nước Hồi giáo (IS) ở Syria, sau đó trực tiếp gặp Tổng thống Bashar al-Assad ở Moscow. Những động thái này khiến cho Mỹ và NATO trở nên "lép vế" trong con mắt nhiều nhà quan sát. 

Dưới đây là một loạt hình ảnh cho thấy ông Putin là con người của hành động, mạo hiểm, cứng rắn và mạnh mẽ:

Putin nói với người ủng hộ tại một cuộc mít-tinh ở Moscow năm 2012. (Ảnh: AP) 

Putin khi đi nghỉ ở Siberia. (Ảnh: Reuters) 

Putin thoăn thắt leo núi khi đi nghỉ. (Ảnh: EPA) 

Chơi vật tay. (Ảnh: EPA) 

Múa võ judo ở St Peterburg. (Ảnh: AP) 

Chơi khúc côn cầu ở Moscow. (Ảnh: EAP) 

Cưỡi tàu bay lượn. (Ảnh: EPA) 

Lái máy bay chiến đấu. 

Lái máy bay cứu hỏa (Ảnh: AP) 

Lặn khảo cổ ở Biển Đen. (Ảnh: Reuters) 

Cưỡi tàu lặn

EU ở trong "tâm bão thế kỷ" với 3 triệu người di cư

Cuộc khủng hoảng di cư ở châu Âu ngày càng trở nên trầm trọng hơn khi những dự báo sắp tới đều đưa ra những kết quả đen tối hơn.

Ngày 5/11, Liên minh Châu Âu (EU) dự đoán, đến cuối năm 2016, sẽ có khoảng 3 triệu người di cư đến khối gồm 28 nước thành viên này. Mới đây nhất, đã có hàng chục nghìn người di cư tiếp tục tìm đến Châu Âu để mưu cầu một cuộc sống mới.

Một khi người dân muốn thoát khỏi chiến tranh, các cuộc đụng độ và nghèo đói đang xảy ra ở đất nước họ, họ sẽ bằng mọi cách tìm đến nơi ở khác để mong có cuộc sống tốt hơn. Và Châu Âu là điểm đến hứa hẹn mà họ tìm mọi cách để đặt chân đến.

Với lượng người tràn vào ồ ạt như hiện nay, Châu Âu hiện đang phải gồng mình tìm cách giải quyết cuộc khủng hoảng di cư lớn nhất thế kỷ, dường như đang xé nát biên giới các nước châu Âu, phá vỡ khối đoàn kết tưởng như rất bền vững của Liên minh châu Âu (EU).

Dòng người tị nạn đang đổ về châu Âu ngày một nhiều thêm

Làn sóng người tị nạn tiếp tục gia tăng sẽ khiến các trung tâm tiếp nhận và khu vực biên giới các nước châu Âu bị quá tải. Việc làn sóng người tị nạn ồ ạt đổ sang "lục địa già" trong thời gian tới sẽ là thử thách không nhỏ đối với các quốc gia EU.

Ủy ban điều hành của Liên minh châu Âu cho rằng, việc có thêm 3 triệu người di cư sẽ đến nơi đây trong thời gian tới có thể tạo ra tác động tích cực nhỏ đối với nền kinh tế liên minh trong một vài năm, ví dụ như tác động tích cực đến thị trường sức lao động. Tuy nhiên, tác động xấu trước mắt là điều quá dễ nhận thấy và những biến động khó lường đối với ngân sách các quốc gia là điều rất khó dự đoán. Ngoài ra, vấn nạn các phần tử khủng bố trà trộn trong dòng người tị nạn để bành trướng hoạt động sang châu Âu là điều đáng lo ngại nhất.

Nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, trong thời gian tới nạn thất nghiệp, nghèo đói sẽ lan tràn ở châu Âu, đồng thời những cuộc khủng bố cũng sẽ gia tăng. Châu Âu đang đứng trước một "tâm bão thế kỷ".

IS sao chép chiến lược khủng bố của Al-Qaeda

Giới chuyên gia quốc tế cảnh báo có thể tổ chức khủng bố IS đã học tập chiến lược hoạt động của Al-Qaeda để reo rắc nỗi kinh hoàng trên bầu trời...

Phiến quân của Nhà nước Hồi giáo cực đoan trong một video tuyên truyền. Ảnh: Business News

Hôm 6/11, báo Anh The Times đưa tin tình báo Mỹ và Anh đã dùng vệ tinh theo dõi những trao đổi của phiến quân IS tại Syria và Ai Cập. Qua đó, họ xác định một hành khách hoặc nhân viên mặt đất tại sân bay Sharm el-Sheikh ở bán đảo Sinai (Ai Cập) đã tuồn quả bom lên máy bay Airbus A321 của hãng hàng không Nga Kogalymavia. Trước đó, hàng loạt hãng hàng không quốc tế đã ngừng bay tới và đi từ sân bay Sharm el-Sheikh.

Các nhà phân tích quốc tế cho rằng nếu quả thực máy bay Nga bị đánh bom thì rõ ràng IS đã áp dụng chiến thuật mới. Đó là thực hiện các đợt tấn công khủng bố quy mô lớn bên ngoài biên giới của "vương quốc Hồi giáo" tại Syria và Iraq.

Học tập chiến thuật đánh bom

IS tự nhận là thủ phạm gây ra thảm kịch phi cơ Nga rơi ở bán đảo Sinai của Ai Cập ngày 31/10. Ảnh: IBTimes

Trước đó, tình báo phương Tây xác định, IS không giống như Al-Qaeda mà chúng chủ yếu tập trung vào chiến lược chiếm đóng lãnh thổ, thay vì tấn công khủng bố đẫm máu ở nước ngoài.

Ngược lại, Al-Qaeda luôn thể hiện rõ ý đồ tấn công các nước phương Tây "vô đạo". Nhưng phương Tây vẫn luôn lo ngại có ngày IS tận dụng căn cứ vững mạnh ở Syria và Iraq để tổ chức một cuộc tấn công khủng bố gây choáng váng.

Chỉ vài giờ sau khi chiếc Airbus A321 rơi xuống đất khiến 224 người thiệt mạng, chi nhánh của IS ở Ai Cập đã lên tiếng nhận trách nhiệm. Dù Ai Cập và Nga bày tỏ sự nghi ngờ, Mỹ và Anh không ngần ngại kết luận máy bay đã bị đánh bom.

Tạp chí Foreign Policy dẫn lời một quan chức tình báo Mỹ cho biết việc các mảnh vỡ thân máy bay nằm rải rác trên khu vực rộng 20 km cho thấy máy bay đã bị đánh bom. Bởi máy bay vỡ vì rò rỉ nhiên liệu hay cháy động cơ thường bị vỡ làm đôi. Các bức ảnh mới công bố cũng cho thấy thân máy bay có nhiều lỗ thủng, có thể do mảnh bom gây ra. Các quan chức Mỹ cho rằng chi nhánh địa phương của IS ở Sinai đã gây ra thảm kịch này.

Trên thực tế, phương Tây luôn lo ngại chi nhánh của Al-Qaeda ở Yemen là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với các hãng hàng không. Bởi nhóm này có khả năng chế tạo những quả bom hiện đại, có thể "trốn" được máy dò kim loại. Sau vụ 11/9 là âm mưu tấn công nhiều máy bay quốc tế hồi năm 2006. Al-Qaeda ở Yemen từng vài lần thực hiện bất thành kế hoạch đánh bom máy bay.

IS không bị xem là mối đe dọa nguy hiểm như vậy. Một lý do là sự phát triển của mạng xã hội khiến việc tổ chức tấn công đẫm máu quy mô lớn để gây chấn động đã không còn quá cần thiết. Một video quay cảnh hành quyết tàn nhẫn là đủ để gây sốc toàn cầu. Và thời gian qua IS làm rất hiệu quả công tác tuyên truyền.

Nhưng điều đó đang thay đổi. Một bằng chứng khác cho thấy IS đang học tập chiến thuật của Al-Qaeda. Hồi đầu tuần, nhà chức trách Tây Ban Nha phá vỡ một đường dây của IS đang âm mưu đánh bom thủ đô Madrid. Cảnh sát Tây Ban Nha bắt giữ ba người đàn ông Morocco, tất cả đều là cư dân hợp pháp. Chúng đều không che giấu ý đồ tấn công khủng bố ở Madrid.

Chương mới đẫm máu

Các chuyên gia quốc tế cho rằng IS "học tập" chiến lược hoạt động của nhóm khủng bố khét tiếng một thời Al-Qaeda. Ảnh: Business Insider

Hồi năm 2004, ít nhất 191 người thiệt mạng khi một nhóm chịu ảnh hưởng của Al-Qaeda đánh bom tàu điện ở Madrid. "Đưa bom lên máy bay từ sân bay Sharm el-Sheikh hoàn toàn nằm trong khả năng của IS", Foreign Policy dẫn lời chuyên gia Bruce Riedel, cựu quan chức Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA). "Vấn đề ở chỗ ai là kẻ trong sân bay sẵn sàng hỗ trợ tuồn bom lên máy bay. An ninh sân bay khó có thể ngăn chặn được điều đó. Trong khi rất nhiều người ở Sinai căm ghét chính quyền Ai Cập".

Và nếu xác minh được IS đứng sau thảm họa máy bay Nga, đó sẽ là một chương mới trong quá trình phát triển đẫm máu của IS. Xã luận của báo New York Daily News cho rằng quan điểm IS tập trung ở Syria và Iraq chỉ là ảo tưởng của phương Tây. "Thực tế là IS đang tuyên chiến với cả phương Tây" - báo này nhấn mạnh.

Diễn biến đó cũng sẽ ảnh hưởng lớn đến chiến lược an ninh của chính phủ Mỹ và phương Tây, hiện đang chống IS ở cả Syria và Iraq. Đến nay, chiến dịch không kích và hỗ trợ quân nổi dậy Syria cùng quân đội Iraq mà Mỹ và phương Tây thực hiện vẫn chưa thể cản bước tiến của IS. Chiến dịch không kích của Nga hiện vẫn đang chủ yếu nhằm hỗ trợ chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad. IS vẫn đang nhởn nhơ.

Dù vậy, xã luận của báo Guardian cho rằng với việc chọn đánh bom máy bay Nga để trả đũa chiến dịch không kích của Điện Kremlin, IS trước mắt vẫn sẽ tập trung vào các mục tiêu khu vực Trung Đông trước khi tính đến chuyện vươn vòi bạch tuộc khắp toàn cầu.

Wilayat Sinai - Nhóm khủng bố bị nghi làm rơi máy bay Nga

Wilayat Sinai, nhóm khủng bố thề trung thành với lực lượng tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), bị tình nghi đặt bom trên máy bay Nga gặp nạn hôm 31/10 ở bán đảo Sinai...

Lực lượng Hồi giáo cực đoan ở bán đảo Sinai, Ai Cập thề trung thành với IS. Ảnh: Telegraph Thề trung thành với IS

Máy bay Airbus A321 của hãng hàng không Kogalymavia, Nga rơi trên bán đảo Sinai, Ai Cập hôm 31/10 làm 224 hành khách và thành viên phi hành đoàn tử nạn. Dữ liệu hộp đen cho thấy máy bay nổ giữa trời trong khi tình báo Mỹ và Anh cho rằng những kẻ khủng bố kích nổ quả bom được đặt trên máy bay gây ra sự cố thảm khốc, Telegraph đưa tin.

Giả thuyết máy bay bị khủng bố thu hút sự chú ý của quốc tế vì khu vực máy bay Nga cất cánh và rơi xuống là địa bàn kiểm soát của Wilayat Sinai - nhóm phiến quân Hồi giáo thề trung thành với IS. Trong khi đó, chiến dịch dội bom phiến quân Hồi giáo của Nga trên lãnh thổ Syria kéo theo nhiều tuyên bố đe dọa trả thù của các phần tử cực đoan.

Hai năm trước, lực lượng chiến binh thánh chiến ở Sinai là một tổ chức bất hảo, với sự tham dự chủ yếu của thanh niên địa phương mang tư tưởng cực đoan. Một số tình nguyện viên được mạng lưới khủng bố quốc tế al-Qaeda tại Yemen cử tới để hoạt động bên trong các nhóm này.

Sau cuộc đảo chính lật đổ Tổng thống Mohammed Morsi vào tháng 7/2013, phong trào nổi dậy ở Sinai được hình thành. Các nhà phân tích cho rằng, bất ổn chính trị cùng sự chia rẽ trong các phe phái có thể là nguyên nhân khiến các băng nhóm ở Sinai lập tổ chức chống đối.

Một năm trước, nhóm Ansar Beit al-Maqdis thề trung thành với lực lượng tự xưng Nhà nước Hồi giáo và đổi tên thành Wilayat Sinai. Ngay sau khi máy bay Nga rơi, nhóm này nhận trách nhiệm bắn hạ phi cơ chở 224 người. Tuy nhiên, giới chức Nga bác bỏ tuyên bố trên vì không có căn cứ.

Lãnh đạo của Wilayat Sinai là ai?

Abu Osama al-Masri được coi là lãnh đạo tinh thần của nhóm khủng bố Wilayat Sinai. Y là kẻ xuất hiện trên video tuyên bố bắn rơi máy bay chở khách Nga. Người đàn ông 42 tuổi này từng học tại Đại học Al-Azhar ở Cairo, Ai Cập. Các thông tin khác về al-Masri gần như không được biết tới.

Một nhân vật tiếng tăm khác của tổ chức này là Shadi al-Menaie, 26 tuổi. Y có biệt danh là hoàng tử hoặc tiểu vương của Sinai. Dù còn trẻ, danh tiếng và địa vị của al-Menaie gia tăng mạnh mẽ trong hàng ngũ Wilayat Sinai. Y từng sống sót trong nhiều chiến dịch tìm diệt. Al-Menaie được ví như một loài cỏ dại mọc xen lẫn với lúa mì, rất khó tiêu diệt.

Shadi al-Menaie sinh ra trong một gia tộc lớn tại Sinai. Một số anh em họ của y chết khi cảnh sát và những người ủng hộ chính phủ đột kích. Số khác có liên quan tới các đường dây buôn bán ma túy. Nhiều thành viên trong gia đình này tham gia vào hàng ngũ của lực lượng thánh chiến.

Khi còn là một thiếu niên, al-Menais từng bị giam nhiều lần vì buôn lậu vũ khí từ Sinai vào Gaza thông qua các đường hầm xuyên biên giới. Y từng là một kẻ vô thần tới khi quân đội phát động chiến dịch tấn công vào ngôi làng nơi gia đình y đang sống. Một quả tên lửa thổi tung ngôi nhà nơi vợ con và các anh em của al-Menais đang ẩn nấp. Mất mát quá lớn khiến y trở thành chiến binh thánh chiến.

Danh tiếng của Shadi al-Menaie được thiết lập trong vụ bắt cóc nhóm kỹ sư người Trung Quốc đầu năm 2012. Sau đó, y phát động cuộc tấn công sát hại 16 binh sĩ Ai Cập vào tháng 8 cùng năm. Sau nhiều biến cố, al-Menaie trở thành một trong những nhân vật khét tiếng của tổ chức Wilayat Sinai.